Fort d'Aubin-Neufchâteau

De bouw van Fort d'Aubin-Neufchâteau begon in april 1935 en werd voltooid in 1938. De officiële inauguratie vond echter al plaats op 9 mei 1937, in aanwezigheid van talrijke burgerlijke, militaire en politieke autoriteiten, inwoners van de omliggende dorpen, schoolkinderen en vertegenwoordigers van verschillende vaderlandslievende verenigingen.

In de vroege ochtend van 10 mei 1940, bij het begin van de Duitse inval in België, raakte het fort verwikkeld in een zware strijd die duurde tot 21 mei 1940. Pas rond 17.00 uur zag commandant D'Ardenne zich genoodzaakt het fort over te geven.

Tijdens deze twaalf dagen durende verdediging kwamen zeven militairen van het garnizoen om het leven en raakten twintig anderen gewond. Het fort doorstond 23 aanvallen van infanterie, artillerie en luchtmacht. Volgens schattingen verloor de Duitse aanvaller tussen de 500 en 2.000 militairen voor de muren van het fort. Duitse officieren erkenden later dat zij hier het zwaarste artilleriegevecht aan het westfront hadden meegemaakt.

Het fort bleef standhouden totdat alle verdedigingsmiddelen waren uitgeput. Geschutstorens waren vernield, de munitie voor de directe verdediging was op en het toegangsblok werd uiteindelijk ingenomen nadat de laatste granaat was afgevuurd. Grote delen van het fort waren inmiddels door de vijand bezet, terwijl vlammenwerpers verhinderden dat de resterende koepels en observatieposten nog effectief konden worden verdedigd.

Na twee eerdere weigeringen om zich over te geven, kwam het verdedigingscomité bijeen in de ondergrondse kazerne. Om het leven van de overgebleven manschappen te sparen, werd besloten de strijd te beëindigen.

Commandant D'Ardenne onderhandelde over de voorwaarden van de overgave: 24 uur rust voor zijn manschappen, verzorging van de gewonden en een waardige begrafenis voor de gesneuvelden. Kolonel Rünge stemde hiermee in. Als eerbetoon aan de moed van het garnizoen mochten de militairen het fort met hun wapens verlaten, onder een erehaag van Duitse soldaten. Commandant D'Ardenne mocht bovendien zijn sabel behouden gedurende zijn krijgsgevangenschap.

Voordat het garnizoen vertrok, werd alles vernietigd wat de vijand nog van militair nut kon zijn. De 545 verdedigers verlieten na twaalf dagen eindelijk het fort en marcheerden naar Maastricht. Van daaruit werden zij in veewagons afgevoerd naar krijgsgevangenenkampen, voornamelijk naar Stalag IA in Oost-Pruisen.

In 1942 en 1943 gebruikten de Duitsers het fort voor proeven met geheime wapens, waaronder de beruchte Röchling-granaat. Dit twee meter lange projectiel kon maar liefst 4,5 meter gewapend beton doorboren. De enorme schade die deze tests veroorzaakten, is vandaag de dag nog altijd zichtbaar in de ondergrondse gangen.

In de jaren zestig werd het fort ontwapend en grotendeels gesloopt nadat de pantserdelen waren verwijderd. Rond 1978 begonnen oud-militairen, later ondersteund door vrijwilligers, met het opruimen, restaureren en opnieuw toegankelijk maken van het terrein.

Tegenwoordig is Fort d'Aubin-Neufchâteau nog altijd militair domein. Het wordt onderhouden door een enthousiaste groep vrijwilligers die de traditie van de oud-garnizoensleden voortzetten. Hun missie is het bewaren van het fort en het levend houden van de herinnering aan de moedige verdedigers van mei 1940.